Nieuwe Machineverordening vanaf 20 januari 2027

Wat is er veranderd?

De Europese verordening bevat rechtstreeks toepasselijke productregels voor machines en verwante producten. Ten opzichte van de richtlijn is er nadrukkelijk aandacht voor digitale risico’s, software en cybersecurity die de veiligheid van machines kunnen beïnvloeden. Ook verplichtingen van importeurs en distributeurs worden verduidelijkt.

Documentatie kan onder voorwaarden digitaal worden verstrekt. Dat betekent niet dat documentatie zomaar mag ontbreken of dat een digitale handleiding altijd voldoende is: beoordeel toegankelijkheid, bewaarmogelijkheid, taal, veiligheidsinformatie en de toepasselijke voorwaarden voor een papieren versie.

Het Nederlandse besluit treedt grotendeels op 20 januari 2027 in werking. De artikelen 8 tot en met 11 over conformiteitsbeoordelingsinstanties gelden al sinds 17 september 2026. De algemene startdatum betekent dus niet dat iedere bepaling tot januari buiten werking is.

Voor wie geldt dit?

Fabrikanten, importeurs en distributeurs krijgen te maken met productverplichtingen binnen hun eigen rol. Denk aan het veiligheidsontwerp, de toepasselijke conformiteitsbeoordeling, CE-markering en de vereiste verklaringen en informatie. Een werkgever die zelf bouwt, rechtstreeks importeert of een machine substantieel wijzigt, moet ook laten beoordelen of hij productrechtelijke verantwoordelijkheden krijgt.

Voor werkgevers die machines gebruiken blijven veilig gebruik, onderhoud, deskundige bediening, voorlichting en passende keuringen van arbeidsmiddelen essentieel. Een CE-markering of verklaring van een leverancier neemt die werkgeversverantwoordelijkheid niet over. Voor bepaalde machinecategorieën gelden daarnaast specifieke keuringsregels; niet ieder arbeidsmiddel heeft automatisch dezelfde keuringsfrequentie.

Wat betekent dit praktisch?

Maak inzichtelijk welke machines u koopt, levert, importeert of wijzigt rond de overgangsdatum. Controleer welke rol uw organisatie heeft en welke productregels per machine van toepassing zijn. Betrek leveranciers bij vragen over documentatie, softwarewijzigingen en veiligheidsfuncties.

Voor het overgangsrecht is het moment van in de handel brengen van belang: een machine die uiterlijk 19 januari 2027 in de handel is gebracht en aan het toen geldende Warenwetbesluit machines voldoet, mag volgens het overgangsrecht op de markt aangeboden blijven worden. Een besteldatum of productiedatum alleen toont dat niet aan. Leg de relevante productidentiteit en onderbouwing vast.

Dit overgangsrecht is geen algemene vrijstelling voor onveilige machines of latere substantiële wijzigingen. Bestaande machines hoeven niet uitsluitend wegens de kalenderdatum allemaal opnieuw te worden gecertificeerd, maar de actuele veilige staat en het verantwoord gebruik moeten wel worden geborgd.

Waar moet u nu op letten?

Combineer productvragen met uw beheer van arbeidsmiddelen, zonder beide beoordelingen met elkaar te verwarren. Laat complexe wijzigingen en veiligheidskritische software waar nodig door een passende deskundige beoordelen.

• Maak een inventarisatie van aankopen, eigenbouw, import en wijzigingen rond 20 januari 2027.
• Vraag leveranciers welke regelgeving, verklaringen en documentatie bij de betreffende machine horen.
• Beoordeel digitale risico’s, software-updates en wijzigingen aan veiligheidsfuncties; maak verantwoordelijkheden duidelijk.
• Borg dat digitale handleidingen en eventueel digitale logboeken op de werkplek daadwerkelijk toegankelijk blijven.
• Controleer uw RI&E, onderhoud, instructies en toepasselijke keuringsverplichtingen; CE alleen is geen volledige gebruiksbeoordeling.

Veelgestelde vragen

Moeten alle bestaande machines op 20 januari 2027 worden vervangen?

Nee, niet alleen vanwege die datum. Overgangsrecht en de situatie van de individuele machine zijn bepalend. De verplichtingen voor veilige arbeidsmiddelen, onderhoud en verantwoord gebruik blijven bestaan.

Is een CE-markering voldoende voor veilig gebruik?

Nee. CE heeft betrekking op productconformiteit. De werkgever moet daarnaast beoordelen of de machine geschikt is voor de toepassing en zorgen voor veilig gebruik, onderhoud, instructie en waar nodig keuring.

Is een bestelling vóór 20 januari 2027 genoeg voor het overgangsrecht?

Nee. Het gaat om een conforme machine die uiterlijk 19 januari 2027 in de handel is gebracht. Een orderdatum bewijst dat niet zonder meer. Vraag om onderbouwing voor de specifieke machine.

Mag alle documentatie voortaan uitsluitend digitaal zijn?

Niet zonder voorwaarden. Beoordeel de eisen voor de betreffende informatie, de toegankelijkheid en eventuele aanspraken op papier. Het Nederlandse besluit biedt onder voorwaarden ook ruimte voor digitale logboeken en bijbehorende certificaten.

Primaire bronnen

• Staatsblad 2026, 261 — Warenwetbesluit machines 2026, inclusief overgangsrecht en inwerkingtreding
• Arboportaal — Nieuw Warenwetbesluit machines 2026 regelt uitvoering Machineverordening (29 september 2026)
• EUR-Lex — Verordening (EU) 2023/1230 betreffende machines